Son illərdə gənclər arasında "Hər şeyi unuduram", "Adlar yadımdan çıxır", "Telefonu hara qoyduğumu xatırlamıram" kimi şikayətlər xeyli artıb. Bəs bu, ciddi xəstəliyin əlamətidir, yoxsa həyat tərzi ilə əlaqəlidir?
Medicina.az xəbər verir ki, gənc yaşda unutqanlığın ən çox rast gəlinən səbəbləri çoxdur.
1. Xroniki stress
Stress zamanı beyində diqqət və yaddaşa cavabdeh olan sahələrin fəaliyyəti zəifləyə bilər. Nəticədə insan məlumatı qəbul etmək və xatırlamaq çətinliyi yaşayır.
2. Yuxusuzluq
Yaddaşın möhkəmlənməsi əsasən yuxu zamanı baş verir. Kifayət qədər və keyfiyyətli yuxu olmadıqda unutqanlıq artır.
3. Telefon asılılığı
Daim bildirişlər və məlumat axını beynin diqqətini parçalayır. Bu zaman məlumat uzunmüddətli yaddaşa ötürülmədən unudula bilər.
4. B12 vitamini və dəmir çatışmazlığı
Bu çatışmazlıqlar yorğunluq, diqqət azalması və yaddaş problemlərinə səbəb ola bilər.
5. Qalxanabənzər vəzin xəstəlikləri
Qalxanabənzər vəzin fəaliyyətinin zəifləməsi düşünmə sürətini və yaddaşı mənfi təsir edə bilər.
6. Depressiya və təşviş pozuntuları
Bəzən insan yaddaşının zəiflədiyini düşünür, amma əsas problem diqqətin və konsentrasiyanın pozulması olur.
7. Bəzi dərmanlar
Bəzi sakitləşdirici, yuxu və allergiya dərmanları yaddaşa müvəqqəti təsir göstərə bilər.
Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır?
Aşağıdakı hallarda mütləq müayinə olunmaq vacibdir:
- Unutqanlıq getdikcə artırsa.
- Gündəlik işləri yerinə yetirməyə mane olursa.
- Danışarkən söz tapmaqda ciddi çətinlik yaranırsa.
- Yaddaş problemi ilə yanaşı tarazlıq pozğunluğu, görmə dəyişiklikləri və ya güclü baş ağrıları varsa.
- Baş travmasından sonra yaddaş zəifləyibsə.
Yaddaşı gücləndirmək üçün nə etmək olar?
- Gündə 7–9 saat keyfiyyətli yuxu.
- Müntəzəm fiziki aktivlik.
- Dəmir, B12 və D vitamini çatışmazlığının araşdırılması.
- Telefon və sosial media istifadəsinə fasilələr vermək.
- Beyni aktiv saxlayan fəaliyyətlərlə məşğul olmaq (kitab oxumaq, yeni bacarıqlar öyrənmək, məntiq oyunları).
Aygün Musayeva