Xalq arasında tez-tez belə bir fikir eşidilir: “Xərçəng ağrı vermir, yalnız gec mərhələdə hiss olunur.” Bu fikir qismən doğrudur, lakin tam düzgün deyil. Xərçəngin ağrı verib-verməməsi onun növündən, yerləşdiyi orqandan və inkişaf mərhələsindən asılıdır.
Tibb elmi göstərir ki, xərçəng bəzi hallarda uzun müddət ağrısız gedə bilər, bəzi hallarda isə erkən mərhələdən etibarən narahatlıq yarada bilər.
Medicina.az xəbər verir ki, xərçəng toxuması ilkin mərhələdə kiçik olur və ətraf sinirlərə, orqanlara təzyiq göstərmir.
Buna görə də:
Orqan funksiyası ciddi pozulmur;
Sinir ucları qıcıqlanmır;
Güclü iltihab yaranmır;
və nəticədə insan heç bir ağrı hiss etməyə bilər.
Bu səbəbdən bəzi xərçəng növləri uzun müddət “sakit” inkişaf edir və yalnız təsadüfi müayinələrdə aşkar olunur.
Xərçəng inkişaf etdikcə ağrı bir neçə mexanizmlə ortaya çıxır:
1. Sinirlərə təzyiq
Şiş böyüdükcə yaxınlıqdakı sinirlərə təzyiq edir. Bu zaman ağrı:
Davamlı;
Batıcı;
Bəzən yandırıcı xarakterdə ola bilər.
2. Orqanların sıxılması
Şiş daxili orqanları sıxdıqda:
Qarın ağrısı;
Kürək ağrısı;
Təzyiq hissi yarana bilər.
3. İltihab və toxuma zədələnməsi
Xərçəng hüceyrələri ətraf toxumaları zədələdikdə iltihabi proses yaranır. Bu da ağrı reseptorlarını aktivləşdirir.
4. Metastaz (yayılma)
Xəstəlik başqa orqanlara yayıldıqda ağrı daha kompleks və güclü ola bilər.
Xərçəng ağrısı necə hiss olunur?
Ağrı hər insanda eyni olmur, lakin ümumi olaraq belə təsvir edilir:
Davamlı və keçməyən ağrı;
Gecə saatlarında artan narahatlıq;
Müəyyən hərəkətlərlə güclənən ağrı;
Bəzən kəskin, bəzən isə sızıltı şəklində hiss;
Dərmanlarla tam keçməyən ağrılar.
Bəzi xəstələr bu ağrını “içdən basqı”, “yanma” və ya “dərin narahatlıq” kimi təsvir edirlər.
“Ağrısız xərçəng” anlayışı nə deməkdir?
Həkimlər “ağrısız xərçəng” deyərkən xəstəliyin ağrı verməməsini deyil, erkən mərhələdə simptomların az olmasını nəzərdə tuturlar.
Bu mərhələdə:
Şikayətlər olmaya bilər;
İnsan özünü tam sağlam hiss edə bilər;
Lakin xəstəlik bədəndə inkişaf edə bilər.
Hansı hallarda ağrı olmaya bilər?
Aşağıdakı vəziyyətlərdə xərçəng uzun müddət ağrısız qala bilər:
Kiçik ölçülü şişlər;
Dərin yerləşməyən və ya sinir toxumasına toxunmayan şişlər;
Bəzi yavaş inkişaf edən növlər;
Erkən mərhələ diaqnozlar.
Hansı əlamətlər ağrıdan daha önəmlidir?
Xərçəng bəzən ağrı vermədən əvvəl başqa siqnallar verir:
Səbəbsiz arıqlama;
Uzunmüddətli yorğunluq;
İştahasızlıq;
Dəridə və ya bədəndə dəyişikliklər;
Uzun sürən öskürək və ya səs batması;
İzah olunmayan qanaxmalar.
Bu əlamətlər ağrıdan daha erkən xəbərdarlıq siqnalı ola bilər.
Xərçəng ağrısı hər zaman olurmu?
Xeyr. Xərçəngin hər mərhələsində ağrı olmaya bilər. Bəzi xəstələrdə xəstəlik uzun müddət ağrısız gedir, bəzilərində isə erkən mərhələdən narahatlıq yarana bilər. Buna görə təkcə ağrıya əsaslanaraq nəticə çıxarmaq düzgün deyil.
Aygün Musayeva
medicina.az