İnsan bədəni həyatın son mərhələsinə yaxınlaşdıqda bir sıra fiziki və bioloji dəyişikliklər baş verir. Həkimlər və palliativ qayğı mütəxəssisləri bu dəyişiklikləri tez-tez müşahidə edirlər.
Medicina.az xəbər verir ki, bədən son ana qədər yaşamaq üçün çalışsa da, bəzi sistemlər tədricən fəaliyyətini azaltmağa başlayır.
1. Yuxuya ehtiyac artır
Ölümə yaxın dövrdə insan əvvəlkindən daha çox yatmağa başlayır. Enerji ehtiyatları azaldığı üçün bədən fəaliyyətini minimuma endirir. İnsan daha az danışa, ətrafla daha az maraqlana bilər.
2. İştaha və susuzluq azalır
Bədənin enerji tələbatı azaldıqca, yeməyə maraq da zəifləyir. Bir çox insan son günlərdə ümumiyyətlə yemək istəmir. Bu, adətən təbii bir proses hesab olunur.
3. Əllər və ayaqlar soyuyur
Qan dövranı həyati vacib orqanlara yönəldiyi üçün əllər, ayaqlar və bəzən dizlər daha soyuq hiss oluna bilər. Dərinin rəngində dəyişikliklər və göyümtül çalarlar da yarana bilər.
4. Nəfəsalma dəyişir
Nəfəsalma ritmi qeyri-müntəzəm ola bilər. Bəzən nəfəs sürətlənir, bəzən isə qısa fasilələr yaranır. Bu dəyişikliklər bədənin son mərhələlərində tez-tez müşahidə olunur.
5. Güc və hərəkət azalır
Əzələlər zəifləyir, insan ayağa qalxmaqda və ya hərəkət etməkdə çətinlik çəkə bilər. Yorğunluq hissi artır və gündəlik fəaliyyətlər mümkün olmaya bilər.
6. Şüur və diqqət dəyişə bilər
Bəzi insanlarda qarışıqlıq, diqqət azalması və ya ətraf mühitə marağın zəifləməsi müşahidə edilir. Bəzən onlar keçmiş xatirələrdən daha çox danışmağa başlayırlar.
7. Sosial uzaqlaşma
Bir çox insan həyatının son mərhələsində daha çox tək qalmaq istəyir. Bu, yaxınlarını sevməmək deyil, bədənin və zehnin daxilə yönəlməsi ilə əlaqədardır.
8. Orqanizmin enerji qənaəti rejimi
Bədən son mərhələdə enerjini qorumağa çalışır. Nəbz, təzyiq və maddələr mübadiləsində dəyişikliklər baş verə bilər. Bu, orqanizmin təbii fizioloji reaksiyasıdır.
Ölümə yaxınlaşma prosesi hər insanda fərqli keçir. Bəzi əlamətlər aylarla, bəziləri isə yalnız son günlərdə görünə bilər. Vacib olan odur ki, bu dəyişikliklərin çoxu bədənin təbii bioloji reaksiyasıdır.
Aygün Musayeva