Qrip yaddaşa təsir edir: Beyin üçün gizli təhlükə
- 2026.02.10 11:57
- 128 Baxış
Tez-tez "sadə bir qış xəstəliyi" kimi qəbul edilən qrip, düşünüləndən daha ciddi nəticələrə səbəb ola bilər. Son elmi tədqiqatlar qrip virusunun yalnız tənəffüs sisteminə deyil, həm də beynin yaddaş mərkəzi kimi tanınan hipokampusa təsir göstərə biləcəyini deyir.
Medicina.az xəbər verir ki, Beyin və Neyrocərrahiyyə Mütəxəssisi professor Dr. Tolga Dündar, qripdən sonra inkişaf edə biləcək beyin iltihabı riskinə diqqət çəkib:
"Beynimizdəki neyron şəbəkələri yalnız genetik kodlarımızla deyil, həm də həyatımız boyu yaşadığımız infeksiyalarla formalaşır. Mikroqliya adlanan beyin müdafiə hüceyrələri normalda qoruyucu rol oynayır, lakin yalançı həyəcan siqnalları halında neyronlara zərər verə bilər. Bəzi infeksiyalar beyində hüceyrə səviyyəsində qalıcı izlər buraxa bilər".
Tolga Dündar qrip infeksiyasının təsirlərinin yalnız tənəffüs sistemi ilə məhdudlaşmadığını vurğulayaraq infeksiyanın immun sistemi vasitəsilə beyinə ötürüldüyünü bildirib:
"Qrip virusu ağciyərlərdə yerləşdikdə, bədən güclü müdafiə reaksiyasına başlayır. Lakin bu müdafiə zamanı ifraz olunan sitokinlər qan-beyin baryerini keçə və sinir sisteminə təsir edə bilər."
Dündar bəzi araşdırmaların A qripi virusunu beyin toxumasında uzunmüddətli dəyişikliklərlə əlaqələndirdiyini qeyd edib:
"Virus birbaşa beyinə çatmasa belə, beynin müdafiə hüceyrələri olan mikroqliya sistemik iltihab səbəbindən aktivləşir. Bu, beynin daha dərin bölgələrində neyroiltihabın yolunu aça bilər.
Klinik olaraq, bu, idrak yavaşlaması və "beyin dumanlanması" hissi kimi özünü göstərir."
Hər virus infeksiyasının beyinə eyni risk yaratmadığını vurğulayan Dündar elmi ədəbiyyata istinad edərək deyib:
"Soyuqdəyməyə səbəb olan rinoviruslar əsasən lokal olaraq qalır və beyinə təsir etmək potensialı aşağıdır. Bunun əksinə olaraq, A qripi və SARS-CoV-2 kimi viruslar sistemik immun reaksiyasına səbəb ola bilər və bu da xüsusilə hipokampus bölgəsində daha uzunmüddətli struktur dəyişikliklərinə səbəb olur."
Professor Dr. Dündar həmçinin beyin inkişafı və immun sistemi baxımından həssas qruplara diqqət çəkib:
"Uşaqlar iltihabi proseslərə daha çox həssasdırlar, çünki onların beyinləri hələ də inkişaf edir. Yaşlı fərdlərdə immun sisteminin qocalması səbəbindən infeksiyadan sonra neyroiltihabın Alzheimer kimi bəzi neyrodegenerativ proseslərin irəliləməsi ilə əlaqəli ola biləcəyinə dair dəlillər var".
Professor qrip peyvəndinin əhəmiyyətinə də toxunub:
"Peyvənd yalnız xəstəliyin şiddətini azaltmır. Həm də beyinə zərər verə biləcək sitokinlərin nəzarətsiz buraxılmasını məhdudlaşdırır. Peyvəndin infeksiyadan sonra yarana biləcək bəzi nevroloji ağırlaşmaların riskini azalda biləcəyini göstərən elmi məlumatlar var."
Aygün
Medicina.az
Ən Çox Oxunanlar
Yeni Xəbərlər
