Filmlərdə tez-tez rast gəldiyimiz səhnələrdən biri də budur: qəhrəman qəfil qorxur, sinəsini tutur və yerə yıxılır.
Bəs bu, həqiqətən mümkündürmü? İnsan doğrudanmı qorxudan ölə bilər?
Qısa cavab: Bəli, lakin düşündüyünüz kimi ürəyin "partlaması" nəticəsində deyil.
Qorxu zamanı bədəndə nə baş verir?
İnsan təhlükə hiss etdikdə bədən dərhal müdafiə rejiminə keçir. Beyin böyrəküstü vəzilərə siqnal göndərir və qana böyük miqdarda adrenalin ifraz olunur.
Nəticədə:
- Ürək daha sürətli döyünür;
- Təzyiq yüksəlir;
- Nəfəsalma sürətlənir;
- Əzələlər gərginləşir;
- Orqanizm "qaç və ya döyüş" rejiminə keçir.
Bu mexanizm min illərdir insanın həyatda qalmasına kömək edir. Lakin bəzi hallarda həddindən artıq güclü qorxu orqanizm üçün ciddi yükə çevrilə bilər.
Qorxu ürəyi dayandıra bilərmi?
Çox nadir hallarda bəli.
Xüsusilə ürək xəstəliyi olan insanlarda qəfil qorxu ürək ritmini poza, infarkt riskini artıra və ya ürək çatışmazlığına səbəb ola bilər.
Məsələn:
- Ağır qəza ilə üzləşmək;
- Güclü partlayış səsi eşitmək;
- Həyat üçün təhlükə hiss etmək;
- Qəfil faciə xəbəri almaq.
Bu hallarda stress hormonlarının kəskin artması ürəyə əlavə yük yarada bilər.
"Qırıq ürək sindromu" nədir?
Tibbdə "Takotsubo kardiomiopatiyası" adlanan bir vəziyyət mövcuddur. Xalq arasında buna "qırıq ürək sindromu" deyilir.
Bu zaman güclü emosional sarsıntı ürək əzələsinin fəaliyyətini müvəqqəti zəiflədir. Simptomlar infarktı xatırlada bilər:
- Sinə ağrısı;
- Nəfəs darlığı;
- Ürək döyüntülərinin artması;
- Halsızlıq.
Əksər insanlar sonradan tam sağalsa da, bəzi hallarda vəziyyət təhlükəli ola bilər.
Sağlam insan qorxudan ölə bilərmi?
Sağlam insanlarda bu risk çox aşağıdır. Qorxu zamanı ürək döyüntüsünün artması, əllərin titrəməsi, başgicəllənmə və ya panika hissi normal fizioloji reaksiyadır.
Bir çox insan panik atak zamanı "öləcəyəm" hissi yaşasa da, bu hiss əksər hallarda real təhlükə yaratmır.
İnsan qorxudan ölə bilərmi? Nadir hallarda – bəli. Lakin bu, ürəyin partlaması deyil, güclü stressin ürək-damar sisteminə təsiri nəticəsində baş verir. Xüsusilə ürək xəstəlikləri olan insanlar qəfil və güclü emosional sarsıntılara qarşı daha həssasdırlar.
Aygün Musayeva