Bir çox insan təzyiqini ölçərkən 130/80, 140/90 və ya 150/90 kimi göstəricilərlə qarşılaşır. Bəs bu rəqəmlərdən hansı təhlükəlidir? Hansı göstəricidən sonra insana arterial hipertenziya, yəni yüksək təzyiq xəstəliyi diaqnozu qoyulur?
Əslində, arterial təzyiqin bir dəfə yüksək çıxması insanın hipertoniya xəstəsi olması demək deyil. Diaqnoz qoyulması üçün təzyiq göstəriciləri müəyyən müddət ərzində izlənilməli, düzgün şəraitdə təkrar ölçülməli və həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
Medicina.az xəbər verir ki, Avropa Kardiologiya Cəmiyyətinin 2024-cü il tövsiyələrinə əsasən, arterial təzyiq aşağıdakı kimi qiymətləndirilir:
Təzyiq göstəricisi | Qiymətləndirmə
| 120/70-dən aşağı | Yüksəlmiş təzyiq hesab edilmir |
| 120/70 – 139/89 | Yüksəlmiş təzyiq
| 140/90 və yuxarı | Arterial hipertenziya ehtimalı
Burada vacib məqam odur ki, yuxarı (sistolik) və ya aşağı (diastolik) təzyiq göstəricilərindən hər hansı birinin həddə çatması əhəmiyyətlidir. Məsələn, 145/80 və ya 125/95 göstəriciləri də yüksək təzyiq kimi qiymətləndirilə bilər. Oxford Academic +1
Avropa tövsiyələrinə əsasən, 130/80 göstəricisi hələ arterial hipertenziya diaqnozu demək deyil, yüksəlmiş təzyiq kateqoriyasına daxildir.
ABŞ Ürək Assosiasiyasının təsnifatında isə 130/80 göstəricisindən etibarən birinci mərhələ hipertenziya kateqoriyası başlayır.
Bu fərq tibbi tövsiyələrin müxtəlifliyindən irəli gəlir. Oxford Academic +1
Evdə ölçülən təzyiq neçə olarsa, narahat olmaq lazımdır?
Təzyiq yalnız həkim kabinetində deyil, ev şəraitində də izlənilə bilər. Lakin evdə ölçülən göstəricilərin qiymətləndirilməsi bir qədər fərqlidir.
Avropa tövsiyələrinə görə:
- Evdə təzyiqin orta göstəricisi 135/85 və ya daha yüksəkdirsə, hipertenziya ehtimalı araşdırılmalıdır.
-Həkim kabinetində 140/90 və ya daha yüksək göstərici aşkar edilərsə, əlavə ölçmələrlə təsdiqlənməlidir.
Evdə təzyiqin düzgün qiymətləndirilməsi üçün səhər və axşam, hər dəfə 1–2 dəqiqə fasilə ilə iki ölçmə aparılması və nəticələrin 3–7 gün ərzində qeyd edilməsi tövsiyə olunur. Oxford Academic +1
Bir dəfə 150/90 olması hipertoniya xəstəsi olmaq deməkdirmi?
Xeyr. Təzyiq fiziki hərəkət, həyəcan, stress, ağrı, yuxusuzluq və kofein qəbulu nəticəsində müvəqqəti yüksələ bilər.
Buna görə də bir dəfə yüksək nəticə əldə edilməsi ilə insana hipertoniya diaqnozu qoyulmur.
Diaqnoz üçün:
-Təzyiq düzgün şəraitdə təkrar ölçülməlidir.
- Müxtəlif günlərdə göstəricilər izlənilməlidir.
- Lazım gəldikdə 24 saatlıq Holter tipli təzyiq monitorinqi (ABPM) aparılmalıdır.
-Həkim nəticələri və digər risk faktorlarını birlikdə qiymətləndirməlidir.
Bəzən insanın təzyiqi yalnız həkim kabinetində yüksəlir. Buna ağ xalat hipertenziyası deyilir. Əksinə, həkim yanında normal olan təzyiq evdə və gündəlik həyatda yüksək ola bilər. Bu vəziyyət isə maskalanmış hipertenziya adlanır. Oxford Academic +1
Təzyiq 180/120 və ya daha yüksək olarsa nə etməli?
Bu göstərici ciddi diqqət tələb edir.
Əgər təzyiq 180/120 mm civə sütunundan yüksəkdirsə, bir dəqiqə gözləyib yenidən ölçmək lazımdır.
Təzyiq yenə bu səviyyədədirsə, simptom olmasa belə, təcili tibbi qiymətləndirmə üçün həkimlə dərhal əlaqə saxlanılmalıdır.
Sinə ağrısı, nəfəs darlığı, görmənin pozulması, güclü baş ağrısı, danışıq çətinliyi, qəfil keyimə və ya zəiflik varsa, təcili yardım çağırılmalıdır.
Belə hallarda təzyiqi ev şəraitində özbaşına və sürətlə aşağı salmağa çalışmaq olmaz.
Əsas yadda saxlanılmalı göstərici budur: Avropa tibbi tövsiyələrinə görə, həkim kabinetində təkrar ölçmələrlə təsdiqlənən 140/90 mm civə sütunu və daha yüksək təzyiq arterial hipertenziya hesab olunur.
Lakin 130/80 və 135/85 kimi göstəriciləri də tamamilə diqqətdən kənarda qoymaq olmaz. Çünki təzyiqin yüksəlməsi zamanla ürək, beyin, böyrəklər və damarların sağlamlığına təsir edə bilər.
Ən düzgün yanaşma təzyiqi müntəzəm, düzgün qaydada ölçmək, nəticələri qeyd etmək və lazım gəldikdə vaxtında kardioloqa müraciət etməkdir.
Aygün Musayeva