Skif qadın 2500 il əvvəl unikal əməliyyat keçirib
- 2026.02.21 19:16
- 107 Baxış
Skif qadın 2500 il əvvəl unikal bir əməliyyat keçirib və bu əməliyyat onun danışmaq və yemək qabiliyyətini bərpa edib.
Medicina.az xəbər verir ki, bu, Novosibirsk Dövlət Universitetinin (NSU) Fizika kafedrasının Nüvə və İnnovativ Tibb Laboratoriyasının alimlərinin gəldiyi nəticədir.
Alimlər skif qadınının kəllə sümüyünün kompüter tomoqrafiyasını təhlil edib. Məlum oldu ki, o, sağlığında ciddi baş zədəsi alıb və nəticədə sağ çənə-çənə oynağı məhv olub. O, həmçinin aşağı çənəsinin funksiyasını bərpa etmək üçün böyük bir əməliyyat keçirib və bu da onun danışmaq və yemək qabiliyyətini bərpa edib.
Qadının aşağı çənə oynağına iki kanal qazılıb (biri təxminən 5 mm uzunluğunda, digəri isə təxminən 8 mm uzunluğunda, hər ikisinin diametri 1,53 mm); görünür, o, əməliyyat zamanı ağzını açıq saxlayıb.
Kanallarda elastik materialın qalıqları - ehtimal ki, at tükü və ya heyvan vətəri - tapılıb.
"Bu ibtidai protez oynaq səthlərini bir yerdə saxlayır və xəstənin çənəsini hərəkət etdirməsinə imkan verirdi. Oynaq funksional idi, lakin o, şiddətli ağrı səbəbindən zədələnmiş tərəfdə hələ də yemək çeynəyə bilmirdi" - deyə tibb elmləri doktoru, professor Andrey Letyagin izah edib.
Əməliyyatın uğuru qadının asimmetrik dişləri və sol tərəfində artan stress əlamətləri aşkarlanması ilə təsdiqlənir. Bu o deməkdir ki, o, əməliyyatdan sonra bir müddət yaşayıb. Ölüm zamanı onun 25-30 yaşında olduğu məlum idi.
"Alimlər əvvəllər heç vaxt belə tapıntılarla qarşılaşmayıblar və elmi ədəbiyyatda belə əməliyyatlara dair heç bir istinada rast gəlməyiblər", - deyə NSU vurğulayıb.
Qadının qalıqları Pazırık dəfnində tapılıb. Altay Respublikasındakı Ukok yaylasında yerləşən Verx-Kalcindəki dəfn yeri 1994-cü ildə tarix elmləri doktoru və Rusiya Elmlər Akademiyasının akademiki Vyaçeslav Molodin tərəfindən kəşf edilib.
Pazırık mədəniyyəti Dəmir dövrünün (e.ə. VI-III əsrlər) İskit-Sibir dünyasına aiddir.
Aygün Musayeva
Ən Çox Oxunanlar
Yeni Xəbərlər
