Beyin hamiləlik zamanı yenidən qurulur: Analıq doğuşdan əvvəl başlayır
- 2026.01.21 12:10
- 52 Baxış
Hamiləlik təkcə bədəni deyil, həm də beyni dəyişdirən bir prosesdir. Son nevrologiya tədqiqatları qadın beyninin hamiləlik dövründə struktur və funksional yenidənqurmaya məruz qaldığını göstərir.
Medicina.az xəbər verir ki, beyin görüntüləmə texnologiyalarında son irəliləyişlər sayəsində indi elmi olaraq hamiləliyin yalnız hormonları deyil, həm də beynin fəaliyyət tərzini dəyişdirdiyi göstərilə bilər. Bu, itki və ya reqressiya deyil. Analığa uyğunlaşan bioloji yenidənqurma kimi müəyyən edilir.
BEYİNDƏ BAŞLAYAN SƏSSİZ DƏYİŞİM
Hamiləlik, yetkinlik dövründə nadir hallarda rast gəlinən güclü neyroplastiklik dövrüdür. Başqa sözlə, beyin yeni bir rola uyğunlaşmaq üçün özünü yenidən qurur. Maqnit-rezonans görüntüləmə tədqiqatları, xüsusən də ilk hamiləlik dövründə beyində dəyişiklikləri müşahidə etmişdir. Bu dəyişikliklər zədələnmə kimi deyil, beynin müəyyən sahələrdə daha seçici və funksional yönümlü işləməyə başlaması kimi şərh olunur.
Xüsusən də sosial qavrayış, empatiya, emosional şüur və ətraf mühit siqnallarını oxumaqla əlaqəli bölgələrdə nəzərə çarpır. Bu, ananın körpənin ehtiyaclarını daha tez tanımasına imkan verən bioloji uyğunlaşma mexanizmi hesab olunur.
DƏYİŞİKLİK MÜVƏQQƏTİ DEYİL
Hamiləlik dövründə beyində dəyişim birdən baş vermir. Proses hamiləliyin son aylarında başlayır, doğuşdan sonrakı dövrə qədər davam edir və tədricən fərqli bir tarazlığa gəlir.
Əslində baş verən şey, beynin ana funksiyalarına üstünlük vermək üçün özünü yenidən tənzimləməsidir.
Hamiləlik dövründə estrogen, progesteron, prolaktin və oksitosin kimi hormonlarda əhəmiyyətli dərəcədə artımlar olur. Bu hormonlar yalnız bədənə deyil, həm də sinir sisteminə birbaşa təsir göstərir. Beyin hüceyrələrinin ünsiyyət qurma tərzi dəyişir. Bəzi şəbəkələr basdırılır, digərləri isə güclənir.
Bu hormonal təsir sayəsində ananın beyni təhlükə qavrayışına, əlaqəyə, qorunmaya və qayğıkeş davranışlara daha həssas olur. Bu, doğuşdan sonra körpəyə qarşı hiss olunan intensiv məlumatlılığın bioloji əsasını təşkil edir.
Bir çox qadın hamiləlik dövründə unutqanlıq, diqqətsizlik, diqqətin yayınması və zehni yavaşlama yaşadıqlarını bildirir. Adətən "hamiləlik başı" adlandırılan bu vəziyyət tez-tez səhv şərh olunur.
Bu simptomlar beynin nasazlığını deyil, sistemində dəyişikliyi göstərir. Beyin sağ qalma və qayğıya yönəlmiş funksiyalara üstünlük versə də, bəzi idrak prosesləri müvəqqəti olaraq arxa plana keçə bilər. Yuxu pozğunluqları, fiziki yorğunluq, dəmir çatışmazlığı və stress kimi amillər buna əlavə edildikdə, zehni yük daha da hiss oluna bilər.
Hamiləlik dövründə artan emosional təcrübə təkcə psixoloji deyil, həm də neyrobioloji xarakter daşıyır. Beyindəki emosional emal mərkəzləri bu dövrdə daha aktiv olur. Bu, artan empatiya, ətraf mühit stimullarına qarşı həssaslıq və daha çox hiss olunan emosional dalğalanmalara səbəb olur.
Bu həssaslıq, elmi cəhətdən, tez-tez gələcək anaların "həddindən artıq emosional" hiss etməsinə səbəb olsa da, bu, körpənin ehtiyaclarına daha tez cavab vermək qabiliyyətinin bir hissəsi hesab olunur.
Tədqiqatlar göstərir ki, ana-körpə bağı yalnız doğuş anı ilə məhdudlaşmır. Hamiləlik dövründə beyin yenidən qurulması ananın körpəsini görməzdən əvvəl ona emosional yaxınlıq inkişaf etdirməsi üçün zəmin hazırlayır. Buna görə də, bir çox qadın doğuşdan əvvəl belə körpələrinə qarşı güclü qoruyucu və sahiblik hissləri yaşayır.
Bu əlaqənin formalaşmasında şüurlu düşüncədən daha çox bioloji proseslər daha çox təsir göstərir. Hamiləlik boyunca beyin qidalanma və əlaqə davranışlarını dəstəkləyən həssaslıq inkişaf etdirir və ana ilə körpə arasındakı münasibət doğuşdan əvvəl formalaşmağa başlayır.
Aygün
Medicina.az
Ən Çox Oxunanlar
Yeni Xəbərlər
