Beyin transplantasiyası niyə hələ mümkün deyil?
- 2026.06.02 22:43
- 93 Baxış
Elm ürək, böyrək, qaraciyər və hətta üz transplantasiyası edə bilsə də, beyin transplantasiyası hələ də mümkün deyil. Bunun bir neçə çox ciddi səbəbi var.1. Onurğa beyni problemi
Ən böyük maneə onurğa beynidir. Beyin bədənlə milyardlarla sinir lifləri vasitəsilə əlaqə saxlayır. Hazırda elm bu əlaqələri kəsildikdən sonra tam şəkildə bərpa edə bilmir.
2. Beyin insanın özüdür
Ürək və ya böyrək dəyişdirilə bilər. Amma beyin insanın xatirələri, xarakteri, düşüncələri və şəxsiyyətidir. Beyin köçürülsə, əslində hansı insanın yaşadığı sualı ortaya çıxır.
3. Trilyonlarla əlaqə
İnsan beynində təxminən 86 milyard sinir hüceyrəsi var. Onlar arasında isə trilyonlarla əlaqə mövcuddur. Bu mürəkkəb sistemi başqa bədənə qoşmaq hazırda mümkün deyil.
4. İmmunitet sistemi
Yeni bədən beyni yad toxuma kimi qəbul edib ona hücum edə bilər. Bu isə ciddi problemlər yarada bilər.
5. Şüur sirri
Alimlər hələ də şüurun necə yarandığını tam bilmir. Beyin başqa bədənə köçürülsə, insanın yaddaşı, hissləri və şəxsiyyəti necə dəyişəcək – bunun cavabı yoxdur.
Maraqlı fakt 2017-ci ildə bəzi alimlər gələcəkdə baş transplantasiyasının mümkün ola biləcəyini iddia etmişdilər. Lakin bu layihə praktiki olaraq həyata keçirilmədi və elmi ictimaiyyət tərəfindən çox böyük şübhə ilə qarşılandı.
Gələcəkdə mümkün ola bilərmi?
Bəzi alimlər hesab edir ki, gələcəkdə sinir liflərini bərpa edən texnologiyalar inkişaf etsə, nəzəri olaraq belə əməliyyatlar mümkün ola bilər. Ancaq bu gün üçün beyin transplantasiyası tibbin həll edə bilmədiyi ən mürəkkəb problemlərdən biridir. Nəticə Beyin transplantasiyasının qarşısındakı ən böyük maneə beyni deyil, onu bədənə bağlayan milyardlarla sinir əlaqəsini yenidən işlək vəziyyətə gətirə bilməməyimizdir.
Aygün Musayeva
