Kimlərdə 60 yaşa qədər xərçəng riski 90%-dir?
- 2026.03.03 14:28
- 192 Baxış
Alimlər 60 yaşına qədər xərçəng xəstəliyinə tutulma riskinin 90%-ə çatdığını açıqladılar.
Medicina.az xəbər verir ki, elmi tədqiqatlara görə, TP53 genində mutasiya ilə 60 yaşına qədər xərçəng xəstəliyinə tutulma riski 90%-ə çatır.
Walter və Eliza Hall Tibbi Tədqiqatlar İnstitutunun (Avstraliya) tədqiqatçıları bunu sübut ediblər.
TP53 geni bədəni şişlərdən qorumaqda əsas rol oynayır. Normalda, zədələnmiş hüceyrələri müəyyən edən və anormal şəkildə bölünməyə başladıqları təqdirdə onların məhv olmasına səbəb olan bir zülalı kodlayır. Lakin, irsi mutasiya ilə bu nəzarət mexanizmi pozulur. Nəticədə, zədələnmiş DNT-yə malik hüceyrələr səhvlər toplamağa və nəzarətsiz şəkildə çoxalmağa davam edir.
İrsi TP53 mutasiyası, ömür boyu müxtəlif növ xərçəng inkişaf riskini artıran nadir bir genetik vəziyyət olan Li-Fraumeni sindromunun əsasını təşkil edir. Mütəxəssislər 60 yaşa qədər riskin təxminən 90%-ə çatdığını təxmin edirlər.
Alimlər izah edirlər ki, xərçəng əksər hallarda DNT-də mutasiyaların toplanması səbəbindən inkişaf edir.
Hüceyrələr genetik zədəni "bərpa etməkdən" məsul olan xüsusi zülallar ehtiva edir. Bu zülalları kodlayan genlərin özləri mutasiyaya uğrayırsa, təmir sistemi effektiv şəkildə fəaliyyətini dayandırır.
Bu genlərə həmçinin döş, yumurtalıq və prostat xərçəngi riskini artıran mutasiyalar olan BRCA1 və BRCA2 də daxildir. Bununla belə, TP53 mutasiyaları xərçəng üçün ən yüksək bilinən genetik risklərdən biri ilə əlaqələndirilir.
Mütəxəssislər irsi genləri dəyişdirməyin mümkün olmadığını vurğulayır. Bununla belə, əlavə risk faktorları- siqaretdən və alkoqoldan imtina etmək, ultrabənövşəyi şüalanmadan qorumaq, fiziki fəaliyyət və balanslı qidalanma profilaktikada mühüm rol oynaya bilər.
Aygün Musayeva
Ən Çox Oxunanlar
Yeni Xəbərlər
